CÁCH MA TÚY KÍCH THẦN ẢNH HƯỞNG ĐẾN NÃO BỘ VÀ CƠ THỂ BẠN
CÁCH MA TÚY KÍCH THẦN ẢNH HƯỞNG ĐẾN NÃO BỘ VÀ CƠ THỂ BẠN
Gần đây các vụ án mạng và gây rối trật tự xã hội do sử dụng ma túy kích thần đang có dấu hiệu tăng nhiều lên.
Đây là nhóm ma túy có nguồn gốc từ thực vật hoặc tổng hợp. Chúng có chung đặc điểm là tác động lên não, gây giải phóng ồ ạt dopamin. Lượng dopamin trong não tăng lên quá 30% so với bình thường sẽ gây hưng phấn cho bệnh nhân. Họ sẽ có hội chứng hưng cảm kéo dài vài giờ (tùy thuộc thời gian bán hủy của ma túy).
Một số chất có khả năng gây giải phóng quá 300% lượng dopamin khi dùng liều cao hoặc dùng miên tục kéo dài. Khi đó họ sẽ bị loạn thần do ma túy kích thần MDMA
1. Cần sa (canabis)
Cây cần sa thuộc họ của các cây gai dầu. Người Ai Cập cổ đã biết dùng cần sa để lấy sợi, lấy dầu từ 4500 năm trước. Người Châu u học người Ai Cập hút cần sa. Và hiện nay, cần sa vẫn được coi là một loại ma túy “nhẹ”.
Khoảng 40% người Mỹ đã từng dùng cần sa và 10% dùng thường xuyên (nghiện cần sa). Một số nơi (do cấm không xong) đã hợp pháp hóa việc sử dụng cần sa.
Cần sa là loài thực vật đơn tính, có cây đực và cây cái riêng. Nhựa cần sa chứa khoảng 200 Alcaloid khác nhau. Nhưng chỉ có chất THC (Tetra Hydro Canabis) là có tác dụng kích thần. Chất này hầu như không có ở cây cần sa đực.
Khi trồng chung cần sa đực và cái thì tỷ lệ nhựa chỉa 12%. Nhưng khi chỉ có các cây cái, tỷ lệ nhựa lên đến 18%. Do vậy, khi trồng, người ta nhổ bỏ các cây đực.
Do canh tác khoa học với ánh sáng nhân tạo, nhiệt độ, độ ẩm… ổn định, chỉ sau 3 tháng, cây cần sa đã cao 3 mét và có thể thu hoạch. Sau khi thu hoạch, nếu không được chế biến thì cần sa sẽ bị hỏng sau 2 tuần. Nhựa cần sa lấy từ mọi bộ phận của cây, nhưng nhiều nhất là ở hoa, lá. Cây cần sa được thái nhỏ, sấy khô và quấn giấy hút như thuốc lá hoặc hút bằng tẩu như thuốc lào.
Người ta có thể chưng cất cây cần sa để lấy dầu. Tùy nồng độ từ 5 đến 18% mà dầu có màu vàng trong đến màu cánh gián. Nhựa đó được tẩm vào điếu thuốc lá để hút. Do THC chỉ tan trong mỡ nên cần sa không có dạng tiêm.
Một điếu cần sa cung cấp khoảng 18mg THC. Khi hút, khó cần sa vào phổi và THC được hấp thụ ở đó. Con người nhận chừng 5mg THC từ một điếu cần sa, đủ nhu cầu cho 1 ngày.
Sau khi vào máu, THC tác động lên não, gây giải phóng nhiều dopamin, gây hưng phấn cho bệnh nhân. Một phần THC tích trữ trong mỡ nhiều tháng.
– Trạng thái say cần sa.
Sau khi hút vài phút, người hút cảm thấy phấn khích, vui vẻ, hoạt bát. Họ tăng tự tin, suồng sã, tâng nhu cầu tình dục. Mọi cảm giác mệt mỏi, chán nản, bi quan… đều biến mất.
Bệnh nhân không thấy buồn ngủ. Họ hoạt động nhiều mà không biết mệt mỏi, tự cao, nói năng huyên thuyên…
Tình trạng này kéo dài vài giờ rồi hết.
– Trạng thái cai cần sa
Sau khi lượng cần sa trong máu bị đào thải hết, người nghiện cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ, chậm chạp, lờ đờ và ăn nhiều. Tình trạng này kéo dài vài ngày rồi hết. Họ không cần bất kì sự trợ giúp y tế nào.
– Cách phát hiện cần sa
Phát hiện cần sa đòi hỏi phải làm xét nghiệm nước tiểu, nước bọt, mồ hôi hoặc huyết tương. Các xét nghiệm bằng nước tiểu chỉ có thể dương tính trong vòng 2 ngày sau lần dùng cuối cùng. Còn xét nghiệm huyết tương thì cho thời gian lên đến 3 ngày.
Như vậy với người nghiện cần sa, họ có thể tự bỏ bất cứ lúc nào họ muốn. Do vậy điều trị cắt cơn không được đặt ra và hiện không có thuốc chống tái nghiện.
2. Methamphetamine và MDMA
Cả 2 loại ma túy này đều được tổng hợp đơn giản từ ephedrine và ête, dưới sự xúc tác của axit sulfuric.
Trong thực tế, người ta nấu thủ công bằng cách cho nguyên liệu ete, ephedrine và axit vào nồi áp suất (bằng nhôm hoặc thép), đóng nắp lại và đun trên lo than tổ ong trong 2-3 tiếng. Sau đó, họ trung hòa axit bằng vôi bột, thử độ pH một cách đơn giản bằng giấy quì tím. Họ dùng vải lọc bỏ chất kết tủa (thạch cao), giữ lại nước.
Nước này cho vào tủ lạnh, đợi nó kết tủa thì gạn lấy, đem sấy khô sẽ được các tinh thể màu trắng, trong như cục nước đá. Vì có hình dáng giống nước đá, nên chúng có tiếng lóng là “đá” (ICE).
Thuật ngữ ma túy đá để chỉ cả methamphetamine và MDMA.
Chỉ cần 1000 USD nguyên liệu, có thể thu được 30.000 USD tiềm lời. Chính vì được nấu thô sơ nên ma túy đá có rất nhiều tạp chất, tiềm ẩn nguy cơ gây tử vong cao gấp 10 lần Heroin.
– Tác dụng
Ma túy đá hấp thụ qua đường hít (ở niêm mạc mũi), hút (ở phế nang), uống (ruột) và tiêm tĩnh mạch.
Ma túy đá được đóng viên để uống, chúng được dân chơi gọi là viên lắc. Dạng tinh thể (crystal) hút bằng tẩu thủy tinh, đun nóng bởi đèn cồn gọi mà ma túy đá.
Sau khi vào máu, ma túy đá tác động lên não gây giải phóng ồ ạt dopamin. Khả năng giải phóng dopamin của ma túy đá vượt xa các loại ma túy kích thần khác. Do đó, nếu người dùng sử dụng quá 200mg MDMA thì nồng độ dopamin ở não đã vượt quá 300% so với lúc bình thường. Khi đó, người dùng sẽ có các hoang tưởng bị truy hại, ảo thanh thật ra lệnh bỏ chạy, tấn công người khác để tự vệ, ảo thị giác với các hình ảnh ghê rợn… Dân gian gọi họ là NGÁO ĐÁ.
Do lượng Dopamin giải phóng quá nhiều, người nghiện tăng hoạt động, nói rất nhiều, không ngủ… Các quá trình này sinh nhiệt. Mặt khác, người nghiện hầu như không ra mồ hôi, khiến nhiệt không được thoát ra. Hậu quả là người nghiện có thân nhiệt tăng không ngừng. Khi thân nhiệt vượt ngưỡng 41 độ C thì sẽ có hiện tượng co giật kiểu động kinh. Huyết tương trong máu bắt đầu tràn vào phổi, gây ra phù phổi cấp. Bệnh nhân sẽ tử vong nhanh chóng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Tỷ lệ tử vong vào khoảng 6-7 người trên 10.000 người sử dụng. Do ở các đại nhạc hội hay có hiện tượng dùng ma túy đá tập thể, nên thường xuyên có người tử vong, vì các đại nhạc hội có thể có hàng chục nghìn người tham dự
Ma túy đá nếu được tiêm tĩnh mạch thì có tác dụng gần như tức thời. Tuy nhiên, do ma túy đá được nấu rất thô sơ nên có rất nhiều tạp chất. Các tạp chất này khi được tiêm vào máu có thể gây sốc phản vệ và tử vong.
Tỷ lệ tử vong do sốc phản vệ là 1/300 lượt tiêm. Nghĩa là nếu người nghiện ma túy đá tiêm tĩnh mạch mỗi ngày 1 lần thì họ sống trung bình dưới 1 năm (kể từ lúc bắt đầu tiêm). Đó là lý do chúng ta hiếm khi thấy người nghiện ma túy đá dùng đường tiêm tĩnh mạch. Vì ai tiêm thì đều đã… chết cả rồi. Đó cũng là lý do tại sao người nghiện ma túy đá hay chết trẻ.
– Trạng thái cai ma túy đá.
Sau khi ma túy đá được thải trừ ra khỏi cơ thể, người nghiện mệt mỏi, mất hết năng lượng, buồn ngủ, ăn nhiều, chậm chạp… Tình trạng này kéo dài 2-3 ngày rồi tự hết. Người ta không cần bất cứ sự trợ giúp y tế nào.
– Cách phát hiện ma túy đá.
Ma túy đá được phát hiện qua nước tiểu (chỉ trong vòng 2 ngày sau lần dùng cuối cùng), hoặc huyết tương (trong vòng 3 ngày).
Lưu ý là que thử methamphetamine và MDMA là riêng rẽ, không dùng chung cho nhau được. Ngày nay có que thử đa năng, phát hiện đồng thời heroin, cần sa, methamphetamine và MDMA.
LOẠN THẦN DO MA TÚY ĐÁ
Hầu như chỉ có MDMA mới gây được loạn thần, còn methamphetamine và cần sa thì rất hiếm. Lý do là methamphetamine mạnh hơn cần sa hàng chục lần, còn MDMA thì lại mạnh hơn methamphetamine 10 lần
Loạn thần như mô tả trên xuất hiện đột ngột sau khi dùng liều cao vài chục phút. Sau vài giờ, khi lượng MDMA trong cơ thể giảm xuống thì hoang tưởng và ảo giác cũng mất theo. Như vậy, ngáo đá chỉ kéo dài vài giờ đến hơn chục giờ mà thôi.
Tuy nhiên, khi tình trạng loạn thần lặp đi, lặp lại nhiều lần, hoang tưởng và ảo giác sẽ không mất đi mà trở thành bền vững. Chúng kéo dài 6 tháng đến 1 năm nếu không điều trị (mặc dù bệnh nhân đã cai MDMA). Khi đó chúng ta rất dễ nhầm lẫn với TTPL vì bệnh nhân sẽ dấu chuyện nghiện ma túy đá đi.
ĐIỀU TRỊ
Không có điều trị cắt cơn (vì họ tự cai được) và cũng không có điều trị củng cố đặc hiệu (vì không có thuốc đối kháng). Ta chỉ điều trị loạn thần cấp và loạn thần kéo dài của ma túy đá mà thôi.
Sau khi bệnh nhân vào viện, tiến hành cách bước sau:
1. Cố định bệnh nhân tại giường.
2. Tiêm thuốc theo đơn sau:
1). Haloperidol 5mg x 4 ống/tiêm bắp sáng, tối.
2). Aminazin 25mg x 10 ống/tiêm bắp sáng, tối.
3). Pipolphen 50mg x 2 ống/tiêm bắp sáng, tối.
4). Diazepam 10mg x 2 ống/tiêm bắp sáng, tối.
Dùng thuốc như trên trong 5 ngày, sau đó chuyển sang thuốc uống.
Duy trì điều trị tối thiểu 6 năm liên tục.
Sau đây là một số biểu hiện của người sử dụng ma túy đá, bạn cần lưu ý cảnh giác:
1. Biểu hiện của người sử dụng ma túy đá ít và không thường xuyên
– Có những thay đổi trong sinh hoạt và làm việc: Ăn ngủ thất thường (lười ăn, chán ăn), không quan tâm nhiều đến các sở thích trước đây, ít quan tâm đến người thân…
– Biểu hiện rõ rệt: Không ngủ trong nhiều ngày liền mà vẫn không cảm thấy mệt mỏi.
Biểu hiện hưng phấn khi vừa sử dụng ma túy đá:
– Lâng lâng, sung sướng và tràn đầy sinh lực.
– Thông thái hơn, tăng khả năng giao tiếp, tăng ham muốn tình dục.
– Thở nhanh, không cảm thấy đói, nhịp tim, huyết áp và thân nhiệt tăng, đồng tử giãn.
– Miệng khô, hôi, khó nuốt, nếu dùng nhiều ngày sẽ có tình trạng mất nước và sốt cao.
– Trường hợp dùng lần đầu có hiện tượng nhức đầu, chóng mặt, nôn ói và nấc cụt.
2. Trường hợp sử dụng ma túy đá nhiều và thường xuyên
– Có bình ga mini, bật lửa, ống hút, ống thủy tinh… (khi họ dùng ở trong nhà).
– Thay đổi nếp sinh hoạt: Lười ăn, chán ăn, mặc luộm thuộm, cẩu thả.
– Thay đổi tính nết: Hay cáu gắt, cục tính, hay quên, chóng quên, mạch tư duy lộn xộn hay lẫn lộn giữa hiện tại quá khứ và tương lai… Bồn chồn, nói nhanh hoặc chậm hơn nhịp nói bình thường; nói năng không logic, nói lắp.
– Thay đổi hành vi: Hay nghiến răng; vặn vẹo người và chân tay một cách vô thức. Hay nói dối và sao nhãng trong học tập, bi quan và buông xuôi. Nhu cầu chi tiêu tăng bất thường. Thường dễ tụ tập với nhóm người có nếp sống buông thả.
– Bị “cuốn” vào một việc cụ thể như nghe nhạc, chơi game, sửa chữa đồ đạc trong nhà hoặc thoát lạc trong những cơn cuồng tình dục.
– Bị mất ngủ: Sau khi sử dụng ma túy đá (2 – 4 giờ) người nghiện mất ngủ trắng đêm, hết đêm này sang đêm khác khiến cơ thể, thần kinh suy nhược nặng.
3. Nhận biết nhanh người sử dụng/nghiện ma túy đá bằng mắt thường
– Mắt đảo qua đảo lại, đồng tử nở rộng
Do chất methamphetamine (thành phần chính của ma túy đá) khiến người nghiện luôn trong tình trạng “phê”; não bộ phản ứng bằng cách khiến đồng tử giãn rộng và mắt đảo liên tục.
– Đi vệ sinh liên tục, rửa tay liên tục
Người nghiện ma túy đá khi ngừng sử dụng lâm vào tình trạng bồn chồn, căng thẳng, lo lắng tột độ nên đôi khi có thói quen rất kì lạ, cứ vài phút lại khát nước/đi vệ sinh hoặc rửa tay một lần.
– Khát nước liên tục, rất thích/háo nước ngọt, sụt cân và gầy đi rất nhanh
Nguyên nhân là bởi Methamphetamine khiến não bộ giải phóng hormone sung sướng dopamine và adrenaline cao gấp 15 lần so với bình thường. Những chất này làm cơ thể “phê” tới mức không ăn mà vẫn thấy no trong nhiều ngày.
– Mồ hôi có mùi khai
Khi không thấy đói, không muốn ăn trong thời gian dài khiến cơ thể người nghiện thiếu hụt năng lượng trong việc bài tiết chất thải như bình thường. Amoniac vì vậy sẽ bị đào thải qua da, khiến mồ hôi của con nghiện ma túy đá tiết ra rất nhiều và có mùi như… nước tiểu mèo.
– Xuất hiện quầng thâm mắt rõ rệt
Methamphetamine sẽ gần như phá hỏng hoàn toàn cơ chế tiết dopamine của não bộ. Sau khi “thăng hoa”, con nghiện có thể không ngủ trong vòng cả tuần. Tuy nhiên, những người xung quanh hoàn toàn có thể nhận ra điều này qua hiện tượng mắt thâm quầng hay các bọng mắt xuất hiện.
– Da nhăn nheo, nhiều mụn trứng cá lở loét trên cơ thể
Khi “ngáo đá”, các mạch máu trong cơ thể co lại, tế bào bạch cầu cũng chết dần khiến da không còn độ đàn hồi và dễ bị tổn thương khiến da nhăn nheo, nhiều mụn trứng cá lớn và hay lở loét.
Men răng hỏng, miệng khô và hơi thở có mùi
Chất amoniac khan, phosphorus đỏ và lithium trộn lẫn trong ma túy gây xói mòn men răng, khiến con nghiện khô miệng và ít tiết nước bọt; sâu răng, viêm nướu và hơi thở có mùi khó chịu.
– Hay bị chảy máu mũi
Methamphetamine khi tiếp xúc bên ngoài có thể ăn mòn vách ngăn bên trong niêm mạc mũi, lâu dần dẫn tới hiện tượng chảy máu cam thường xuyên, thậm chí bị bỏng ngoài da.
– Cơ thể bị triệu chứng “kiến bò dưới da”
Ảo giác và sự thay đổi thất thường tâm trạng chính là biểu hiện rõ nét nhất của những người nghiện ma túy đá lâu năm. Họ thường gặp phải “hội chứng kiến bò”, nghĩa là liên tục thấy ngứa ngáy như có côn trùng bò dưới da, người nghiện gãi cho tới khi làn da chảy máu và lở loét mà vẫn không đỡ.
Gần đây do bận rộn nên mình chưa có điều kiện làm vlog. Nên nình viết bài để các bạn đọc tham khảo
